Năm 2027: Chính quyền Việt Nam sẽ bóp chết quyền tự do tôn giáo trên không gian mạng
19 tháng 5 năm 2026
Đạo Luật Tín Ngưỡng Tôn Giáo mới của chính quyền Việt Nam vừa được Quốc Hội thông qua và sẽ có hiệu lực kể từ ngày 1 tháng 1 năm 2027 đã được đăng tải chính thức trên cổng thông tin của Chính Phủ.
Trong đạo luật này, chính quyền Việt Nam đã bổ sung thêm Điều 8 và Điểm l thuộc Khoản 1 Điều 22 để quy định về các hoạt động tôn giáo trên không gian mạng. Cả hai điều khoản này đều không có từ ngữ nào nói rằng sẽ cấm công dân và các tổ chức tôn giáo thể hiện quyền tự do tôn giáo trên không gian mạng. Tuy nhiên, hãy xem các điều kiện để một người hoặc một tổ chức muốn hoạt động tôn giáo trên không gian mạng thì sẽ cần phải đáp ứng các điều kiện gì do chính quyền Việt Nam đặt ra:
Khoản 1 Điều 8 luật kể trên quy định “Khi hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng, tổ chức, cá nhân thuộc trường hợp quy định tại điểm b khoản 3 Điều 15 của Luật này, người đại diện, ban quản lý cơ sở tín ngưỡng, chức sắc, chức việc, nhà tu hành, tổ chức tôn giáo, tổ chức tôn giáo trực thuộc, tổ chức được cấp chứng nhận đăng ký hoạt động tôn giáo, nhóm sinh hoạt tôn giáo tập trung phải thông báo, đăng ký hoặc đề nghị về việc thực hiện hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo với cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định của Luật này.”
Mặc dù quy định này được viết khá rối rắm nhưng cũng đủ cho chúng ta đều hiểu được rằng một cá nhân không thể tự mình đăng ký cho mình được phép hoạt động tôn giáo trên không gian mạng. Một cá nhân chỉ có thể hoạt động tôn giáo trên không gian mạng khi cá nhân đó ở trong một tổ chức và phải thông qua người đại diện của mình hoặc tổ chức của mình để đăng ký với cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Với các tổ chức tôn giáo thì sao? Thoạt nhìn, chúng ta có thể thấy quy định nói trên không phải là rào cản với đối tượng này. Tuy nhiên, hãy xét hai quy định khác sau đây:
Điểm c thuộc Khoản 1 Điều 21 và Điểm l thuộc Khoản 1 Điều 22 quy định rằng một trong những điều kiện để tổ chức có thể được chính quyền thừa nhận là tổ chức tôn giáo đó phải có hiến chương và trong hiến chương này phải có các quy định về “nguyên tắc, trách nhiệm hoạt động tôn giáo trên không gian mạng”. Một bản hiến chương dù có các quy định về hoạt động tôn giáo trên không gian mạng nhưng không làm hài lòng chính quyền Việt Nam thì liệu có tổ chức đó có đăng ký nổi hay không khi bấy lâu nay dù chưa có quy định này nhưng các tổ chức tôn giáo độc lập vốn đã không thể bước qua nổi vòng đầu tiên đó là đăng ký để được công nhận là một tổ chức tôn giáo?
Ngoài ra, hãy quay trở lại với Điều 8 trong các Điểm c và Điểm d thuộc Khoản 2 còn có thêm các quy định:
“c) Tổ chức, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên không gian mạng có trách nhiệm triển khai các giải pháp kỹ thuật, phối hợp với cơ quan nhà nước có thẩm quyền gỡ bỏ, ngăn chặn các nội dung vi phạm pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo;
d) Tổ chức, doanh nghiệp có mạng viễn thông có trách nhiệm ngăn chặn truy cập các nội dung vi phạm pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.”
Với quy định này, các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên không gian mạng sẽ bị biến thành những cánh tay nối dài của chính quyền Việt Nam. Để yên thân được làm ăn tại thị trường Việt Nam, các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên không gian mạng sẽ đưa vào trong hợp đồng dân sự với khách hàng các điều khoản từ chối cung cấp dịch vụ nếu khách hàng dùng nó để hoạt động tôn giáo.
Rõ ràng, Luật Tự Do Tín Ngưỡng Tôn Giáo mới 2026 tuy không hề cấm đoán quyền tự do tôn giáo của mọi người và mọi tổ chức hoạt động trên không gian mạng. Tuy nhiên, các quy định trong các Điều 8, Điều 21 và Điều 22 đã tạo ra những điều kiện bóp chết quyền này của tất cả cá nhân và tổ chức.
